← Blog
30 Mart 2026·7 dk okuma

HMGS Anayasa Hukuku: Temel Kavramlar | HMGS Mastery

Temel hak ve özgürlükler, devlet organları, Anayasa Mahkemesi ve HMGS'de sık çıkan anayasa hukuku sorularına kapsamlı bir bakış. HMGS Mastery ile pratik yapın.

Anayasa Hukuku HMGS'de Ne Kadar Ağırlıklı?

Anayasa Hukuku, HMGS'de 18-20 soru ile en yoğun konulardan biridir. 1982 Anayasası ve 2017 anayasa değişiklikleriyle getirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, sınavın temel odak noktasını oluşturmaktadır.

Temel Hak ve Özgürlükler

Sınıflandırma

Anayasa, temel hakları üç kategoride düzenler:

Kişi hakları ve ödevleri (m. 17-40):

Yaşam hakkı, kişi dokunulmazlığı, özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı, haberleşme hürriyeti, din ve vicdan hürriyeti.

Sosyal ve ekonomik haklar (m. 41-65):

Ailenin korunması, eğitim ve öğretim hakkı, çalışma hakkı, sosyal güvenlik hakkı.

Siyasi haklar ve ödevler (m. 66-74):

Vatandaşlık, seçme ve seçilme hakkı, siyasi faaliyette bulunma, dilekçe hakkı.

Temel Hakların Sınırlandırılması (m. 13)

Sınırlandırma koşulları:

  • Kanunla yapılmalı
  • Anayasa'nın ilgili maddelerindeki sebeplere dayanmalı
  • Demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmalı
  • Ölçülülük ilkesine uyulmalı
  • Hakkın özüne dokunmamalı

    • Bu koşullar sınavda çok sık sorulmaktadır.

    Temel Haklarda Olağanüstü Hal Rejimi (m. 15)

    Olağanüstü hallerde dahi askıya alınamayan haklar:

  • Yaşam hakkı (savaş ve zorunlu askerlik dışında)
  • İşkence yasağı
  • Suç ve cezaların geriye yürümezliği
  • Masumiyet karinesi

    • Devlet Organları

    Türkiye Büyük Millet Meclisi (m. 75-100)

    Yapı:

  • 600 milletvekili
  • 5 yıllık yasama dönemi
  • Seçim barajı %7 (2022 değişikliği)

    • Temel görev ve yetkiler:

  • Kanun yapmak, değiştirmek, kaldırmak
  • Bütçe kanununu görüşüp kabul etmek
  • Para basılmasına karar vermek
  • Savaş ilanına karar vermek
  • Cumhurbaşkanını seçmek (halk oylaması)
  • Bakanları denetlemek (soru, meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması)

    • Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (m. 101-116)

    2017 anayasa değişikliğiyle getirilen bu sistem sınavın en güncel ve sık sorulan bölümüdür.

    Cumhurbaşkanı:

  • Halk tarafından doğrudan seçilir
  • Görev süresi 5 yıl, en fazla 2 dönem
  • Üst üste 2 dönem: Olağan; 3. kez seçilebilmesi için TBMM seçimi yenilenmeli
  • Bakanları ve üst düzey bürokratları atar ve görevden alır
  • Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir

    • Cumhurbaşkanlığı kararnamesi sınırları:

  • Temel haklar düzenlenemez
  • Kanunla düzenlenen alanda kararname çıkarılamaz
  • Kanuna aykırı olamaz

    • Yargı Organları

    Anayasa Mahkemesi (m. 146-153):

    Yapısı:

  • 12 asıl üye
  • 3'ü TBMM, 9'u Cumhurbaşkanı tarafından seçilir
  • Görev süresi 12 yıl, yeniden seçilemezler

    • Görev ve yetkileri:

  • Kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek
  • Cumhurbaşkanını, bakanları yargılamak (Yüce Divan sıfatıyla)
  • Siyasi parti kapatma davalarına bakmak
  • Bireysel başvuruları incelemek

    • Bireysel başvuru:

  • Temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla başvurulur
  • İç hukuk yollarının tüketilmesi gerekir
  • Başvuru süresi: İhlali öğrenmeden itibaren 30 gün

    • Danıştay ve Yargıtay:

  • Danıştay: İdare mahkemelerinin temyiz mercii, danışma organı
  • Yargıtay: Adli yargı yüksek mahkemesi

    • Sık Çıkan Soru Konuları

    Anayasa Değişikliği Usulü (m. 175)

  • Teklif için: 3/5 nitelikli çoğunluk (360 milletvekili)
  • Halkoylaması gerekmeksizin kabul: 2/3 nitelikli çoğunluk (400 milletvekili)
  • 3/5 ile 2/3 arasında kabul: Zorunlu halkoylaması
  • Cumhurbaşkanı: Bir kez iade edebilir veya halkoylamasına sunabilir

    • Kanunların Yargısal Denetimi

    Soyut norm denetimi:

  • Yürürlüğe girmeden önce: İptal davası
  • Süre: Cumhurbaşkanı, iktidar ve ana muhalefet partisi grubu + 1/5 milletvekili başvurabilir
  • Süre: Yayımdan itibaren 60 gün

    • Somut norm denetimi:

  • Bir davada uygulanacak kanunun anayasaya aykırılığı iddiası
  • Mahkeme resen veya tarafların itirazı üzerine AYM'ye gönderir

    • Olağanüstü Hal (m. 119)

  • Cumhurbaşkanı ilan eder
  • TBMM onayı ile yürürlüğe girer
  • Süresi: Her defasında en fazla 4 ay uzatılabilir

    • Çalışma Stratejisi

    Anayasa metnini okuyun: Diğer hukuk dallarından farklı olarak Anayasa kısa bir metindir; tamamını okumak mümkündür ve şiddetle önerilir.

    Değişikliklere odaklanın: 2017 anayasa değişiklikleri öncesi sistemi değil, mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemini öğrenin.

    AYM kararlarını takip edin: Bireysel başvuru kararları giderek artan sıklıkta sınava girmektedir.

    Rakam ve süreleri ezberleyin: Üye sayıları, oy eşikleri, süreler sınavda doğrudan sorulmaktadır.

    HMGS'ye Hazır mısınız?

    Yapay zeka destekli kişisel çalışma planı ve 10.000+ soru ile hazırlığa başlayın.

    Ücretsiz Başla