HMGS'de 6 soru çıkan CMK'da soruşturma-kovuşturma ayrımı, koruma tedbirleri (tutuklama, gözaltı, arama, el koyma), deliller ve uzlaşma — en sık çıkan konular ve sınav tuzakları.
Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), HMGS'de 6 soru ile (%5) Ceza Hukuku'nun usul ayağıdır — "suç nedir" sorusuna değil "suç nasıl kovuşturulur, kim hangi yetkiye sahip" sorusuna odaklanır. Ceza Hukuku'ndan farklı olarak CMK'da ezber değil, süreç sırası ve kimin hangi tedbire karar verebileceği belirleyicidir. Beş başlık soruların büyük kısmını oluşturur: soruşturma-kovuşturma ayrımı, koruma tedbirleri, deliller, kanun yolları ve uzlaşma.
CMK'nın en temel ayrımı budur:
| Soruşturma | Kovuşturma | |
|---|---|---|
| Kim yürütür | Cumhuriyet savcısı | Mahkeme |
| Amaç | Kamu davası açmaya yer olup olmadığına karar vermek | Sanığın suçlu olup olmadığına karar vermek |
| Başlangıç | İhbar veya şikâyetle (bazı suçlarda re'sen) | İddianamenin kabulüyle |
| Kişinin sıfatı | Şüpheli | Sanık |
Savcı, soruşturma sonunda ya iddianame düzenleyip kamu davası açar ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı (KYOK) verir. İddianame, mahkeme tarafından kabul edilirse kovuşturma aşaması (duruşma) başlar.
HMGS'nin en çok sorduğu CMK başlığı budur — her tedbirin kimin kararıyla uygulanabileceği kritik önem taşır:
Ceza yargılamasında vicdani delil sistemi hâkimdir — hâkim, delilleri serbestçe değerlendirir (hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller hariç, bunlar kesinlikle hükme esas alınamaz). Bu, hukuk yargılamasındaki kesin delil sisteminden (senet, yemin gibi) temel bir farktır ve HMGS'de bu iki sistemi karşılaştıran sorular çıkar.
Hukuka aykırı delil yasağı, CMK'nın en sık sorulan ilkelerinden biridir: hukuka aykırı şekilde elde edilmiş deliller, sanığın lehine olsa bile (failin lehine istisnası tartışmalı bir alan olmakla birlikte kural budur) hükme esas alınamaz.
Kovuşturma aşamasının merkezinde duruşma vardır — sanığın hazır bulunma hakkı, tanık dinlenmesi, delillerin tartışılması bu aşamada gerçekleşir. Hükme karşı kanun yolları:
Ücretsiz tanı testi ile zayıf konularını 5 dakikada öğren.
Ücretsiz Tanı Testini BaşlatUzlaşma, kanunda sayılan belirli suçlarda (uzlaşmaya tabi suçlar), şüpheli/sanık ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasıdır — anlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı veya davanın düşmesi kararı verilir. Her suç uzlaşmaya tabi değildir; kanun bunu sınırlı olarak sayar.
Kamu davasının düşmesi halleri arasında sanığın ölümü, zamanaşımı, genel af ve şikâyetten vazgeçme (şikâyete bağlı suçlarda) sayılabilir.
1. Soruşturma-kovuşturma ayrımını iskelet olarak kullanın: Kim (savcı mı mahkeme mi), hangi aşamada (şüpheli mi sanık mı) sorusu birçok soruyu tek başına çözer.
2. Koruma tedbirlerini "kim karar verir" ekseninde tablo yapın: Tutuklama-hâkim, gözaltı-savcı, arama/el koyma-kural olarak hâkim eşleşmesini ezberleyin.
3. Hukuk yargılamasıyla karşılaştırarak çalışın: Vicdani delil sistemi (ceza) ile kesin delil sistemi (hukuk) arasındaki fark sık sorulur — HMK yazımızdaki delil bölümüyle birlikte çalışmak faydalıdır.
4. [Terazi](/terazi) ile karışan kavramları netleştirin: Gözaltı/tutuklama, istinaf/temyiz, şüpheli/sanık gibi çiftler tam olarak Terazi'nin çözdüğü sorun türü.
---
CMK'da en çok soru hangi bölümden çıkıyor?
Koruma tedbirleri (özellikle tutuklama ve gözaltının kim tarafından karara bağlandığı) ve soruşturma-kovuşturma ayrımı en sık çıkan iki alt konudur.
Tutuklama ile gözaltı arasındaki fark nedir?
Gözaltı, kolluk tarafından savcının emri/onayıyla uygulanan kısa süreli bir tedbirdir. Tutuklama ise yalnızca hâkim veya mahkeme kararıyla uygulanabilen, daha ağır bir koruma tedbiridir ve kuvvetli suç şüphesi ile bir tutuklama nedeninin birlikte bulunmasını gerektirir.
Şüpheli ile sanık arasındaki fark nedir?
Şüpheli, soruşturma aşamasındaki (savcının yürüttüğü) kişidir. İddianame mahkeme tarafından kabul edilip kovuşturma aşaması başladığında aynı kişi "sanık" sıfatını alır.
CMK'ya nereden başlamalıyım?
Önce soruşturma-kovuşturma ayrımını, sonra koruma tedbirlerini "kim karar verir" ekseninde, son olarak delil sistemi ve kanun yollarını çalışın. Ücretsiz deneme sınavıyla hangi alt konuda zayıf olduğunuzu görebilirsiniz.
---
CMK, "kim hangi yetkiye sahip" sorusuna odaklanan sistematik bir konu — doğru iskeletle çalışıldığında hızla netleşir. Adaptif pratikle zayıf olduğun alt konuları tespit et, ya da HMGS konu dağılımı yazımıza göz atarak diğer konularla nasıl dengeleyeceğini planla.
Zayıf konularını 20 soruda tespit et. Adaptif sistem önceliklerini belirlesin. 5.000+ HMGS sorusu ve gerçek format deneme sınavları seninle.
Kayıt ücretsiz · Tanı testi 5 dakika