HMGS'de 12 soruyla (%10) en ağırlıklı konulardan biri olan HMK'da görev-yetki ayrımı, dava şartları, ön inceleme, deliller ve kanun yolları — en sık çıkan konular ve sınav tuzakları.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), HMGS'de 12 soru ile (%10) en yüksek ağırlıklı dört konudan biridir — Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku ile aynı seviyede. Aday sayısının büyük kısmı HMK'yı "sadece usul kanunu, ezber gerektirir" diye erteliyor; oysa mantığı bir kez oturunca sistematik ve tahmin edilebilir bir konu haline geliyor.
HMK ayrıca dolaylı bir avantaj sağlıyor: HMK'daki dava şartları, deliller ve kanun yolları mantığı, İcra-İflas Hukuku ve İdari Yargılama Usulü gibi diğer usul konularını da kolaylaştırıyor.
Görev, hangi *tür* mahkemenin (asliye hukuk, sulh hukuk, tüketici mahkemesi vb.) davaya bakacağını belirler; yetki ise hangi *yer* mahkemesinin bakacağını belirler. Sınavda bu ikisinin karıştırılması en klasik tuzaktır.
Bu ayrım HMK'nın en sık sorulan konusudur:
| Dava Şartları | İlk İtirazlar | |
|---|---|---|
| Kim ileri sürebilir | Taraflar veya hâkim re'sen | Sadece davalı |
| Ne zaman | Yargılamanın her aşamasında | Cevap dilekçesinde, süresinde |
| Örnek | Yargı yolu, taraf ehliyeti, hukuki yarar, kesin hüküm | Kesin yetki dışındaki yetki itirazı, tahkim itirazı, teminat itirazı |
Dava şartı eksikse mahkeme davayı usulden reddeder; bu, işin esasına girilmeden verilen bir karardır ve yeniden dava açmaya engel değildir (kesin hüküm oluşturmaz).
Dava, dilekçenin mahkeme kalemine kaydedilmesiyle açılmış sayılır. Dilekçeler teatisi sırası:
Bu aşamada ıslah (bir usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltme) ve karşı dava (davalının, davacıya karşı aynı dava içinde açtığı bağımsız dava) sık sorulan iki kurumdur. Islah, yargılama bitene kadar bir kez yapılabilir.
Dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra mahkeme ön inceleme duruşması yapar: dava şartları ve ilk itirazlar burada incelenir, taraflar sulhe/arabuluculuğa teşvik edilir, uyuşmazlık konuları tespit edilir. Ön inceleme aşaması tamamlanmadan tahkikata geçilemez — bu sıralama sınavda sık test edilir.
Tahkikat aşamasında iddia ve savunmayı ispata yönelik deliller toplanır ve incelenir:
Ücretsiz tanı testi ile zayıf konularını 5 dakikada öğren.
Ücretsiz Tanı Testini BaşlatTahkikat tamamlanınca mahkeme hükmünü verir. Hükme karşı başvurulabilecek kanun yolları:
İstinaf ile temyizin işlev farkı (maddi vakıa + hukuk denetimi vs. yalnızca hukuk denetimi) HMGS'de doğrudan sorulan bir ayrımdır.
1. Süreci bir akış şeması olarak öğrenin: Dava açılması → dilekçeler teatisi → ön inceleme → tahkikat → hüküm → kanun yolları. HMK sorularının çoğu bu sıralamanın neresinde ne yapıldığını test eder.
2. Görev-yetki ve dava şartı-ilk itiraz ayrımlarını şema haline getirin: Bu iki ayrım tek başına HMK sorularının önemli bir kısmını oluşturur.
3. Delil türlerini kesin/takdiri olarak ikiye ayırıp çalışın: Senet ve yemin kesin, tanık ve bilirkişi takdiridir — bu sınıflandırma çoğu soruyu çözmeye yeter.
4. Diğer usul kanunlarıyla bağlantı kurun: HMK mantığını öğrendikten sonra İcra-İflas Hukuku ve İdari Yargılama Usulü çok daha hızlı öğrenilir — aynı iskeleti paylaşırlar.
5. [Terazi](/terazi) ile karışan kavramları netleştirin: Görev/yetki, dava şartı/ilk itiraz, istinaf/temyiz gibi çiftler tam olarak Terazi'nin çözdüğü sorun türü.
---
HMK'da en çok soru hangi bölümden çıkıyor?
Görev-yetki ayrımı, dava şartları ile ilk itirazlar farkı ve deliller (özellikle senet-tanık-bilirkişi ayrımı) en sık çıkan üç alt konudur.
İstinaf ile temyiz arasındaki fark nedir?
İstinaf hem maddi vakıayı hem hukuki uygunluğu inceler; temyiz sadece hukuka uygunluk denetimi yapar. Temyiz, istinaf incelemesinden geçmiş hükümlere karşı başvurulur.
Dava şartı eksikliği ile ilk itiraz arasındaki fark nedir?
Dava şartları taraflarca veya hâkim tarafından re'sen, yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir; ilk itirazlar (kesin yetki hariç) sadece davalı tarafından, cevap dilekçesinde ve süresinde ileri sürülmelidir.
HMK'ya nereden başlamalıyım?
Önce sürecin genel akışını (dava açılması → tahkikat → hüküm → kanun yolları) öğrenin, sonra görev-yetki ve dava şartı-ilk itiraz gibi sık karışan çiftlere odaklanın. Ücretsiz deneme sınavıyla hangi alt konuda zayıf olduğunuzu görebilirsiniz.
---
HMK, doğru sırayla öğrenildiğinde HMGS'nin en yüksek puan potansiyeli sunan konularından biri. Adaptif pratikle zayıf olduğun alt konuları tespit et, ya da HMGS konu dağılımı yazımıza göz atarak diğer ağırlıklı konularla nasıl dengeleyeceğini planla.
Zayıf konularını 20 soruda tespit et. Adaptif sistem önceliklerini belirlesin. 5.000+ HMGS sorusu ve gerçek format deneme sınavları seninle.
Kayıt ücretsiz · Tanı testi 5 dakika